निकै छ बर्राेको औषधीय महत्व

रोचक

बर्राे एक पतझर जातिको रुख हो । आयुर्वेदमा त्रिफलाको रुपमा व्याख्या गरिएको यो एक बहुउपयोगी वनस्पति हो । वनस्पति विभागका अनुसार बर्राे नेपालबाहेक पनि भारत, पाकिस्तान, श्रीलंका, बर्मा, थाइल्याण्ड, इण्डोनेसिया, चीन, मलेसिया लगायत नेपालको उष्णप्रदेशीय जंगलहरूमा ३०० मिटरदेखि ११ सय मिटरसम्मको दुरीमा पाउन सकिन्छ । मंसिरदेखि फागुन महिनासम्म बर्राेको फल संकलन गर्ने गरिन्छ । फल संकलनगर्दा हाँगाहरू हल्लाएर फललाई भुइँमा झार्नुपर्छ अथवा हातले नै टिपेर संकलन गर्दा पनि हुन्छ । खासगरी यसका फल बाँदरले खाने भएकोले पाक्नेबित्तिकै संकलन गर्नुपर्ने वनस्पति विभागले जनाएको छ।
कस्तो बर्राे औषधीय गुणले युक्त हुन्छ
बर्राेको फल संकलन गरिसकेपछि किराले नखाएका, पुष्ट र राम्रा दानाहरु छुट्ट्याएर घाममा सुकाइसकेपछि बोरामा हाली ओभानो ठाउँमा भण्डार गर्नुपर्छ । साधारणतया संकलित काँचो फल सुकाउँदा १० प्रतिशत तौल घट्छ ।

बर्राेलाई केका लागि उपभोग गर्ने यसको फल ज्वरो नियन्त्रण गर्न, खाना पचाउन, दाँत बलियो बनाउन, घाँटी दुखेकोमा, कब्जियत, पखाला, दादुरा, गिँजाबाट रगत बग्न रोक्न, स्वर खुलाउन, आँखाको संक्रमण, आदिमा प्रयोग गरिन्छ । गाउँघरमा बर्रोको ताजा फल मसी बनाउन पनि प्रयोग गरिन्छ । त्यस्तै, प्यास, झाडावान्ता, अल्सर, ब्रोन्काइटिस आदिमा औषधिको रूपमा पनि यसको प्रयोग हुन्छ । बिउबाट निकालेको तेल कपालको लागि राम्रो मानिन्छ । फलको बोक्रा घाममा सुकाई बनाएको चुर्ण तातोपानीसँग खानाले खोकी, दम, कब्जियत, रक्त अल्पताको लागि फाइदा गर्छ । पखाला, जुलाफ, अल्काइ र टाउको दुखाइमा समेत यसको प्रयोग भएको पाइन्छ । आँखामा संक्रमण भएको अवस्थामा एकरात बर्राेको फल भिजाएको पानीले आँखा धोएमा आँखालाई समेत यसले फाइदा हुन्छ । तिब्बती प्रणालीमा बर्रोको बोक्रा कलेजो र फियोको संक्रमणमा प्रयोग भएको पाइन्छ । राउटे जातिले कमलो बर्रोको रस ज्वरो घटाउनका लागि उपयोग गर्छन । यसको काठ बलियो हुन्छ र काठलाई डुङ्गा र अन्य कृषि औजारहरु बनाउनमा प्रयोग गरिन्छ ।

आयुर्वेदिक औषधि त्रिफला हर्रो, बर्रो र अमलाको संमिश्रण हो । बर्रोको धूलो कब्जियतमा उपयोगी मानिन्छ । फलको गुदीदार भाग दाँत बलियो बनाउन एवं गिँंजाबाट रगत आउने रोगमा प्रयोग गरिन्छ । यसको बोक्रा र बिउमा भएको ट्यानिन छालामा चमक ल्याउन र धेरै वर्षसम्म टिकाउ बनाउन छाला उद्योगहरुमा प्रयोग गरिन्छ । यसको बिउबाट ३८ प्रतिशत तेल निस्कन्छ जुन तेल छालाको रोग, साबुन बनाउन र कपालको सुन्दरताको लागि उपयोगी हुन्छ । बिउमा भएको प्रोटिनबाट गम बनाउन सकिन्छ । बिजपत्र निकालेको बिउमा भएको अक्जालिक एसिड मसी बनाउन प्रयोग हुन्छ । मेरो घर तनहुँ हो , हाम्रो बारीमा बर्रो को रुख थियो। मलाई बर्रो को गेडा एकदम मन पर्छ। बर्रो फुटालेर , खाने। त्यस्तो मिठो स्वाद त मैले केहि चीज पनि पाएको छैना। प्रकाशका अनुसार दीपक सात वर्षको हुँदा बुवाको मृत्यु भयो । दुर्घटनामा आमाको एउटा हात काटेर फाल्नुपर्‍यो । परिवार धान्नुपर्ने जिम्मेवारी आफूकहाँ आएपछि उनी तोरी बेच्न भन्दै मंगलबारेतिर गए । ‘अलिकति पैसा भएपछि काम पाइन्छ कि भनेर दार्जीलिङतिर जानुभएछ’ प्रकाश थप्छन्, ‘त्यहीं हुँदा पक्राउ गरेर जेल पर्नुभएको रहेछ ।’ तर, उनी के घटनामा जेल परेका हुन् भन्ने अहिले पनि स्पष्ट छैन । प्रकाशका अनुसार केही वर्षअघि जेलमा आगलागी हुँदा उनको कागजपत्र जलेको पाइएको छ । मुद्दामा निरन्तर फलो गर्ने मान्छे पनि नहुँदा कागजहरू हराए ।

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *